Ghoksewa

  • HOME (current)
  • ABOUT
  • FEATURES
  • REVIEWS
  • BLOG
  • DOWNLOAD
  • CONTACT
  • Install Now
Others

नेपालको योजनावद्ध विकासक्रममा तेस्रो पञ्चवर्षीय योजना

  • Ajnabee Khadka
  • May 22, 2026
  • 108

नेपालको योजनावद्ध विकासक्रममा तेस्रो पञ्चवर्षीय योजना

The Third Five-Year Plan in Nepal's Planned Development Process
  • अवधि: वि.सं. २०२२ देखि २०२७ सम्म (सन् १९६५–१९७०)
  • प्रकृति: पञ्चवर्षीय योजना
  • मुख्य लक्ष्य: ५ वर्षमा राष्ट्रिय आयमा १९ प्रतिशतले वृद्धि गर्ने र प्रतिव्यक्ति आयमा ९ प्रतिशतले सुधार ल्याउने,
  • दीर्घकालीन लक्ष्य: आगामी १५ वर्षभित्र (वि.सं. २०३७ सम्म) राष्ट्रिय आयलाई दोब्बर बनाउने,
  • यस योजनाले पहिलो पटक विस्तृत क्षेत्रीय र क्षेत्रगत प्रक्षेपणहरू प्रस्तुत गरेको,
  • यस योजनाले कृषि क्षेत्रलाई उच्च प्राथमिकता दिँदै देशको आर्थिक र सामाजिक रूपान्तरणको जग बसाल्ने लक्ष्य राखेको,

वित्तीय संरचना:

विवरण
रकम (करोडमा)
कुल विनियोजित बजेट (लक्ष्य)
२५०.०० करोड
वास्तविक खर्च
१७७.९० करोड

लगानीको बाँडफाँड (क्षेत्रगत आधारमा):

  • सरकारी क्षेत्र: १७४ करोड (६९.६%)
  • पञ्चायत क्षेत्र: २४ करोड (९.६%)
  • निजी क्षेत्र: ५२ करोड (२०.८%)

आन्तरिक र वैदेशिक स्रोत (लक्ष्य):

  • वैदेशिक सहायता (अनुदान र ऋण): १२५ करोड (कुल बजेटको ५०%) 
  • आन्तरिक स्रोत (कर, ऋण र बचत): १२५ करोड

सरकारी क्षेत्रको बजेट विनियोजन:

विकासको क्षेत्र
विनियोजित रकम (करोडमा)
प्रतिशत (%)
यातायात, सञ्चार र विद्युत
८७.५०
५०.३%
कृषि तथा ग्रामीण विकास
३७.७५
२१.७%
सामाजिक सेवा (शिक्षा, स्वास्थ्य आदि)
२९.२५
१६.८%
उद्योग तथा खानी
१२.५०
७.२%
विविध
७.००
४.०%
कुल योग
१७४.०० करोड
१००%

प्रमुख उद्देश्यहरू:

  • उत्पादनमा वृद्धि: राष्ट्रिय आय बढाउन कृषि र उद्योगको उत्पादनमा जोड दिने,
  • कृषिमा सुधार: देशको ९३% जनसंख्या कृषिमा आश्रित भएकाले कृषि उत्पादन बढाउनुका साथै भूमिसुधार मार्फत किसानको अवस्था सुधार्ने,
  • पूर्वाधार विकास: यातायात (सडक) र विद्युत शक्तिको विस्तार गरी आर्थिक विकासको आधार तयार गर्ने,
  • वैदेशिक व्यापार: व्यापारको मात्रा बढाउनुका साथै वस्तु र देशगत विविधता (Diversification) ल्याउने,
  • सामाजिक समानता: आयको न्यायोचित वितरण गर्ने र सामाजिक विभेद अन्त्य गर्ने,

मुख्य भौतिक लक्ष्यहरू:

क्षेत्र
लक्ष्य/विवरण
कृषि (खाद्यान्न)
उत्पादनमा १५ प्रतिशतले वृद्धि गर्ने,
नगदे बाली
उत्पादनमा ७३ प्रतिशतले वृद्धि गर्ने,
विद्युत
६०,००० किलोवाट थप विद्युत उत्पादन गर्ने,
सडक
८८० कि.मी. पक्की र ७२० कि.मी. सञ्चालन योग्य सडक निर्माण
शिक्षा
६–११ वर्षका ४० प्रतिशत बालबालिकालाई प्राथमिक शिक्षा पुर्‍याउने,
सिंचाई
१,७७,३२८ हेक्टर थप जमिनमा सिंचाई सुविधा पुर्‍याउने,
 

नेपालको तेस्रो पञ्चवर्षीय योजना (२०२२–२०२७) का महत्वपूर्ण र कोशेढुङ्गे पक्षहरू:

मुख्य क्षेत्र / पक्ष विस्तृत विवरण (कोशेढुङ्गे कार्य तथा लक्ष्यहरू)
विस्तृत क्षेत्रीय र क्षेत्रगत प्रक्षेपण
  • तेस्रो योजना नेपालको योजनावद्ध विकासको इतिहासमा पहिलो पटक विस्तृत क्षेत्रीय र क्षेत्रगत प्रक्षेपणहरू प्रस्तुत गरिएको योजना,
  • यसले विकासलाई काठमाडौं उपत्यकामा मात्र सीमित नराखी देशका विभिन्न क्षेत्रहरूमा सन्तुलित रूपमा लैजाने नीति लिएको,
दीर्घकालीन लक्ष्यको निर्धारण
  • यस योजनाले पहिलो पटक आगामी १५ वर्षभित्र (वि.सं. २०३७ सम्म) राष्ट्रिय आयलाई दोब्बर बनाउने दीर्घकालीन लक्ष्य राखेको,
  • यसका लागि योजना अवधिभर राष्ट्रिय आयमा १९ प्रतिशत र प्रतिव्यक्ति आयमा ९ प्रतिशत वृद्धि गर्ने लक्ष्य लिइएको,
कृषि आधुनिकीकरण र भूमि सुधार
  • देशको ९३ प्रतिशत जनसंख्या कृषिमा आश्रित भएकाले कृषि उत्पादन बढाउन यसलाई उच्च प्राथमिकता दिइएको,
  • भूमि सुधार ऐन २०२१ लाई प्रभावकारी रूपमा लागू गरी मोहियानी हकको सुरक्षा, हदबन्दी निर्धारण र साहु–महाजनको शोषण अन्त्य गर्नका लागि अनिवार्य बचत जस्ता कार्यक्रमहरू यसै योजनाका महत्वपूर्ण पक्ष,
रणनीतिक सडक सञ्जालको विस्तार
  • नेपाललाई पूर्वदेखि पश्चिमसम्म जोड्ने रणनीतिक महत्वको पूर्व–पश्चिम राजमार्ग (महेन्द्र राजमार्ग) को निर्माणलाई यस योजनाले उच्च प्राथमिकता दिएको,
  • साथै, उत्तरतर्फको व्यापारिक मार्गका रूपमा काठमाडौं–कोदारी राजमार्ग निर्माण सम्पन्न गर्नु यसको अर्को ठूलो उपलब्धि,
विद्युत र सिंचाईमा फड्को
  • योजनाले देशभर ६०,००० किलोवाट थप विद्युत उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखेको,
  • सिंचाईतर्फ पनि १,७७,३२८ हेक्टर थप जमिनमा सुविधा पुर्‍याउने लक्ष्य राखिएको थियो, जसमा बागमती, कमला र गण्डक जस्ता ठूला आयोजनाहरू समावेश,
संस्थागत र वित्तीय संरचनाको निर्माण
  • कृषि र उद्योगलाई वित्तीय सहयोग पुर्‍याउन कृषि सामग्री संस्थान को स्थापना गरिनु यस योजनाको महत्वपूर्ण संस्थागत पक्ष,
  • साथै, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक को स्थापना र कार्य सञ्चालन, बीमा कम्पनी र स्टक एक्सचेन्जको अवधारणा पनि यसै योजनामा अघि सारिएको,
विकेन्द्रीकरण र पञ्चायत प्रणाली
  • विकास कार्यमा जनसहभागिता बढाउन पञ्चायत प्रणालीलाई माध्यम बनाई प्रशासनिक विकेन्द्रीकरणको नीति लाई तीन चरणमा लागू गर्ने लक्ष्य लिइएको,
  • यसले गाउँ र जिल्ला स्तरमा स्थानीय स्रोत र साधनको परिचालन गर्न प्रोत्साहित गरेको,
सामाजिक सेवामा लगानी
  • शिक्षातर्फ ६ देखि ११ वर्षका ४० प्रतिशत बालबालिकालाई प्राथमिक शिक्षा पुर्‍याउने लक्ष्य लिइएको,
  • स्वास्थ्य क्षेत्रमा औलो उन्मूलन कार्यक्रम लाई तीव्रता दिनुका साथै पहिलो पटक परिवार नियोजन शाखा को स्थापना गरी जनसंख्या नियन्त्रणका कार्यक्रमहरू सुरु गरिएको,

 

Categories

  • Current Affairs 631
  • Gorkhapatra 308
  • Others 1021
  • Vacancy 1
  • Past Questions 78
  • GK Loksewa Past Question Collection 0
  • Nepal Police 2

Latest Blogs

Armed Police Force, Nepal, General Group, General Sub-Group, Armed Police Inspector Post, Second Paper, General Knowledge (2083/2/8)
Past Questions Nepal Police

सशस्त्र प्रहरी बल, नेपाल, साधारण समूह, साधारण उपसमूह, सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक पद, द्वितीय पत्र, सामान्य ज्ञान (२०८३/२/८)

  • May 23, 2026
  • 79
Key facts and figures regarding the service, participation and achievements of women in the Nepal Police (Police Public Service #2)
Others Nepal Police

नेपाल प्रहरीमा महिलाहरूको सेवा, सहभागिता र उपलब्धि सम्बन्धी प्रमुख तथ्य तथा तथ्याङ्कहरू (प्रहरी लोकसेवा blog #२)

  • May 23, 2026
  • 1450
Chronological table of women police service and participation (Police Public Service #1)
Others

महिला प्रहरीको सेवा र सहभागिताको कालक्रमिक तालिका (प्रहरी लोकसेवा blog #१)

  • May 23, 2026
  • 1473
Table of regional language abundance (according to the 2021 census)
Others

प्रदेशगत भाषा प्रचुरताको तालिका (सन् २०२१ को जनगणना अनुसार)

  • May 23, 2026
  • 46
Classification of borders according to districts
Others

सिमाना सम्बन्धी जिल्लाहरूको वर्गीकरण

  • May 23, 2026
  • 58
COPYRIGHT © 2026. ALL RIGHTS RESERVED. GHOKSEWA