नेपालको योजनावद्ध विकासक्रममा तेस्रो पञ्चवर्षीय योजना
- अवधि: वि.सं. २०२२ देखि २०२७ सम्म (सन् १९६५–१९७०)
- प्रकृति: पञ्चवर्षीय योजना
- मुख्य लक्ष्य: ५ वर्षमा राष्ट्रिय आयमा १९ प्रतिशतले वृद्धि गर्ने र प्रतिव्यक्ति आयमा ९ प्रतिशतले सुधार ल्याउने,
- दीर्घकालीन लक्ष्य: आगामी १५ वर्षभित्र (वि.सं. २०३७ सम्म) राष्ट्रिय आयलाई दोब्बर बनाउने,
- यस योजनाले पहिलो पटक विस्तृत क्षेत्रीय र क्षेत्रगत प्रक्षेपणहरू प्रस्तुत गरेको,
- यस योजनाले कृषि क्षेत्रलाई उच्च प्राथमिकता दिँदै देशको आर्थिक र सामाजिक रूपान्तरणको जग बसाल्ने लक्ष्य राखेको,
वित्तीय संरचना:
|
विवरण
|
रकम (करोडमा)
|
|---|---|
|
कुल विनियोजित बजेट (लक्ष्य)
|
२५०.०० करोड
|
|
वास्तविक खर्च
|
१७७.९० करोड
|
लगानीको बाँडफाँड (क्षेत्रगत आधारमा):
- सरकारी क्षेत्र: १७४ करोड (६९.६%)
- पञ्चायत क्षेत्र: २४ करोड (९.६%)
- निजी क्षेत्र: ५२ करोड (२०.८%)
आन्तरिक र वैदेशिक स्रोत (लक्ष्य):
- वैदेशिक सहायता (अनुदान र ऋण): १२५ करोड (कुल बजेटको ५०%)
- आन्तरिक स्रोत (कर, ऋण र बचत): १२५ करोड
सरकारी क्षेत्रको बजेट विनियोजन:
|
विकासको क्षेत्र
|
विनियोजित रकम (करोडमा)
|
प्रतिशत (%)
|
|---|---|---|
|
यातायात, सञ्चार र विद्युत
|
८७.५०
|
५०.३%
|
|
कृषि तथा ग्रामीण विकास
|
३७.७५
|
२१.७%
|
|
सामाजिक सेवा (शिक्षा, स्वास्थ्य आदि)
|
२९.२५
|
१६.८%
|
|
उद्योग तथा खानी
|
१२.५०
|
७.२%
|
|
विविध
|
७.००
|
४.०%
|
|
कुल योग
|
१७४.०० करोड
|
१००%
|
प्रमुख उद्देश्यहरू:
- उत्पादनमा वृद्धि: राष्ट्रिय आय बढाउन कृषि र उद्योगको उत्पादनमा जोड दिने,
- कृषिमा सुधार: देशको ९३% जनसंख्या कृषिमा आश्रित भएकाले कृषि उत्पादन बढाउनुका साथै भूमिसुधार मार्फत किसानको अवस्था सुधार्ने,
- पूर्वाधार विकास: यातायात (सडक) र विद्युत शक्तिको विस्तार गरी आर्थिक विकासको आधार तयार गर्ने,
- वैदेशिक व्यापार: व्यापारको मात्रा बढाउनुका साथै वस्तु र देशगत विविधता (Diversification) ल्याउने,
- सामाजिक समानता: आयको न्यायोचित वितरण गर्ने र सामाजिक विभेद अन्त्य गर्ने,
मुख्य भौतिक लक्ष्यहरू:
|
क्षेत्र
|
लक्ष्य/विवरण
|
|---|---|
|
कृषि (खाद्यान्न)
|
उत्पादनमा १५ प्रतिशतले वृद्धि गर्ने,
|
|
नगदे बाली
|
उत्पादनमा ७३ प्रतिशतले वृद्धि गर्ने,
|
|
विद्युत
|
६०,००० किलोवाट थप विद्युत उत्पादन गर्ने,
|
|
सडक
|
८८० कि.मी. पक्की र ७२० कि.मी. सञ्चालन योग्य सडक निर्माण
|
|
शिक्षा
|
६–११ वर्षका ४० प्रतिशत बालबालिकालाई प्राथमिक शिक्षा पुर्याउने,
|
|
सिंचाई
|
१,७७,३२८ हेक्टर थप जमिनमा सिंचाई सुविधा पुर्याउने,
|
नेपालको तेस्रो पञ्चवर्षीय योजना (२०२२–२०२७) का महत्वपूर्ण र कोशेढुङ्गे पक्षहरू:
| मुख्य क्षेत्र / पक्ष | विस्तृत विवरण (कोशेढुङ्गे कार्य तथा लक्ष्यहरू) |
| विस्तृत क्षेत्रीय र क्षेत्रगत प्रक्षेपण |
|
| दीर्घकालीन लक्ष्यको निर्धारण |
|
| कृषि आधुनिकीकरण र भूमि सुधार |
|
| रणनीतिक सडक सञ्जालको विस्तार |
|
| विद्युत र सिंचाईमा फड्को |
|
| संस्थागत र वित्तीय संरचनाको निर्माण |
|
| विकेन्द्रीकरण र पञ्चायत प्रणाली |
|
| सामाजिक सेवामा लगानी |
|