नेपालको शैक्षिक इतिहास: महत्वपूर्ण तथ्यहरू
| प्रश्न / विषयवस्तु | उत्तर |
| प्राचीनकालीन धार्मिक शिक्षाका प्रकारहरु | संस्कृत शिक्षा र बौद्ध शिक्षा |
| वेदको अध्ययन सकेपछि सन्यास लिने महिला | ब्रहमबादीनी |
| वेदको अध्ययन सकेपछि गृहस्थ प्रवेश गर्ने महिला | सधोवधु |
| लिच्छवी कालको शैक्षिक क्षेत्र हेर्ने प्रशासनिक अंग | अग्रहार |
| लिच्छवीकालीन शिक्षाको आधार | धर्म |
| लिच्छवीकालीन शिक्षाको माध्यम भाषा | संस्कृत भाषा |
| ११औं शताब्दीमा शिक्षाका प्रमुख केन्द्रहरू | फर्पिङ, पाटन, काठमाडौं |
| लिच्छवीकालमा शिक्षा सञ्चालनको मुख्य आधार | गुठी |
| लिच्छवीकालमा राष्ट्रले शिक्षालाई कुन रुपमा लिन्थ्यो? | ऐच्छिक |
| धर्मबाट शिक्षालाई छुट्याउने व्यक्ति | सिद्धिनरसिंह मल्ल |
| मल्लकालमा व्यवसायिक शिक्षा र सीप सिकाउने राजा | जयस्थिति मल्ल |
| शिक्षा प्रेमी राजा भनेर चिनिने | राम शाह |
| प्राचीन नेपालको वैदिक शिक्षा प्रणाली | गुरुकुल, पितृकुल, देवकुल |
| वैदिक कालमा शिक्षा दिने कार्यको प्रारम्भ | आमा बुबाबाट |
| पैसा लिएर ट्युसन पढाउने कार्य | भृतकाध्ययन |
| प्राचीनकालीन शिक्षा पद्धति अनुप्राणित धर्म | वैदिक धर्म |
| प्राचीनकालीन दीक्षान्त विधि | अष्टकलशले स्नान गराई स्नातकोत्तर उपाधि दिने |
| प्राचीनकालीन संस्कृत शिक्षाको केन्द्र | दिङ्ला |
| सैनिक शिक्षा र छात्रवृत्तिको सुरुवात गर्ने | पृथ्वीनारायण शाह |
| आधुनिक सैनिक शिक्षा दिने व्यक्ति | भीमसेन थापा |
| नेपाली भाषालाई राजभाषा बनाउने | पृथ्वीनारायण शाह |
| धर्मप्रचार र धार्मिक शिक्षा नियन्त्रण गर्ने | सिद्धिनरसिंह मल्ल |
| अंग्रेजी शिक्षाको सुरुवात गर्ने | जंगबहादुर राणा |
| अंग्रेजी शिक्षाको सुरुवात (मिति) | वि.सं. १९१० |
| दरबार स्कुलको स्थापना | वि.सं. १९१० (सन् १८५४) |
| दरबार स्कुलको पहिलो सुपरिवेक्षक | Mr. Ross |
| दरबार स्कुलको पहिलो प्रधानाध्यापक | Mr. Canning |
| दरबार स्कुलको पहिलो नेपाली प्रधानाध्यापक | रुद्रराज पाण्डे |
| शिक्षा विभागको स्थापना | वि.सं. १९१५ |
| शिक्षा विभागको पहिलो डाइरेक्टर | बबरजंग राणा |
| नारायणहिटी संस्कृत पाठशालाको स्थापना | वि.सं. १९२७ |
| षडानन्द अधिकारीद्वारा दिङ्लामा पाठशाला स्थापना | वि.सं. १९३२ |
| दरबार स्कुलमा भाइभारदारका छोराछोरीलाई प्रवेश | वि.सं. १९३२ |
| दरबार स्कूललाई माध्यमिक तहमा स्तरोन्नति गर्ने | धीर शमशेर |
| पहिलो सरकारी पाठशाला | रानीपोखरी पाठशाला |
| रानीपोखरी पाठशालाको संस्थापक | रणोद्धिप सिंह |
| रानीपोखरी पाठशालाको स्थापना | वि.सं. १९३४ |
| रानीपोखरी पाठशालाको सम्बन्धन | कलकत्ता विश्वविद्यालय |
| धनकुटामा शास्त्रविधान पुस्तकालय स्थापना | वि.सं. १९४१ |
| दरबार हाईस्कूल सर्वसाधारणका लागि खुला | वि.सं. १९४२ |
| दरबार हाईस्कूल सर्वसाधारणका लागि खुला गर्ने | वीर शमशेर |
| स्कूल गोश्वाराको स्थापना | वि.सं. १९५२ |
| १५७ वटा भाषा पाठशाला स्थापना गर्ने | देव शमशेर |
| १५७ भाषा पाठशालाको स्थापना मिति | वि.सं. १९५७ |
| अक्षरांक शिक्षाका लेखक | जयपृथ्वीबहादुर सिंह |
| भाषा पाठशालामा निःशुल्क वितरण गरिएको पुस्तक | अक्षरांक शिक्षा |
| महिला शिक्षाको सुरुवात | वि.सं. १९४५ |
| महिला शिक्षाको सुरुवात गर्ने प्रधानमन्त्री | वीर शमशेर |
| जयपृथ्वीबहादुर सिंहका पुस्तकहरु | बालबोध, भूगोल विद्या, स्रेस्ता बोध, अक्षरांक शिक्षा |
| किताब तर्जुमा अड्डाको स्थापना | वि.सं. १९६० |
| सत्यवादी पाठशालाको स्थापना | वि.सं. १९६३ |
| पासजाँच अड्डाको स्थापना | वि.सं. १९६७ |
| गोरखा भाषा प्रकाशिनी समितिको स्वीकृति | वि.सं. १९६७ |
| नेपाली भाषा प्रकाशिनी समिति नामकरण | वि.सं. १९८९ |
| उपत्यका बाहिरको पहिलो अंग्रेजी स्कूल | चन्द्र मिडिल स्कूल |
| चन्द्र मिडिल स्कूलको स्थापना | वि.सं. १९७२, सिराहा |
| पाशुपत प्रेसबाट प्रकाशित पहिलो पुस्तक | गोरखा शिक्षा |
| त्रिभुवनचन्द्र कलेजको स्थापना | वि.सं. १९७५ भाद्र २७ |
| त्रिभुवनचन्द्र कलेजको सुरुको सम्बन्धन | कलकत्ता विश्वविद्यालय |
| त्रिचन्द्र कलेज नामकरण | वि.सं. १९८० |
| वि.सं. १९८० पछि त्रिचन्द्रको सम्बन्धन | पटना विश्वविद्यालय |
| स्रेस्ता पाठशालामा थपिएको विषय | औंठा |
| स्रेस्ता पाठशाला ६ पासे बनाइएको | वि.सं. १९८५ |
| जुद्धशमशेरको पालामा ६ पासे | निजामति द्वितीया |
| जुद्धशमशेरको पालामा ११ पासे | निजामति प्रथमा |
| पाटन ढोकामा कन्या पाठशाला स्थापना | वि.सं. १९८० |
| रुद्रराज पाण्डे दरबार हाईस्कूलको प्र.अ. नियुक्त | वि.सं. १९८२ |
| बारामा चन्द्र मिडिल स्कूलको स्थापना | वि.सं. १९८४ |
| राजकीय आयुर्वेदिक स्कूलको स्थापना | वि.सं. १९८५ |
| वसन्तपुरमा टेक्निकल स्कूलको स्थापना | वि.सं. १९८७ |
| कृषि स्कूलको स्थापना | वि.सं. १९८९ |
| नेपालका प्रथम शिक्षा मन्त्री | नृपजंग राणा |
| प्रथम जननिर्वाचित शिक्षा मन्त्री | परशुनारायण चौधरी |
| प्रथम महिला शिक्षा मन्त्री | चित्रालेखा यादव |
| एस.एल.सी. बोर्डको स्थापना | वि.सं. १९९० कार्तिक १६ |
| एस.एल.सी. बोर्ड स्थापना हुँदाका हाईस्कूल | २ वटा (पाटन र दरबार) |
| १९९० को एस.एल.सी. मा आवेदक | ३४ जना |
| १९९० को एस.एल.सी. मा सहभागी | ३३ जना |
| १९९० को एस.एल.सी. मा उत्तीर्ण | १९ जना |
| १९९० को एस.एल.सी. श्रेणी विभाजन | द्वितीय: १०, तृतीय: ९ |
| १९९० को एस.एल.सी. पूर्णाङ्क र उत्तीर्णाङ्क | पूर्णाङ्क ८००, उत्तीर्णाङ्क २८० |
| एस.एल.सी. बोर्डका प्रथम परीक्षा नियन्त्रक | हरिमणि आचार्य |
| शिक्षा सम्बन्धी पहिलो बोर्ड गठन | वि.सं. १९९३ (२२ सदस्य) |
| निजी विद्यालय खोल्न स्वीकृति | वि.सं. १९९५ चैत २८ |
| पहिलो निजी विद्यालय | जुद्धोदय पब्लिक हाईस्कूल |
| जुद्धोदय हाईस्कूल खुलेको स्थान | विराटनगर |
| शिक्षा सम्बन्धी पहिलो इस्तिहार | वि.सं. १९९६ माघ ८ |
| शिक्षा इस्तिहारका दफाहरु | ४२ दफा |
| शिक्षा इस्तिहार अनुसार विद्यालय संरचना | ३-४-३ |
| विद्यालय सञ्चालक समितिको पहिलो व्यवस्था | शिक्षाको इस्तिहार, १९९६ |
| नेपाली भाषानुवाद परिषदको गठन | वि.सं. १९९७ असोज १८ |
| विद्यालय निरीक्षणको सुरुवात | वि.सं. १९९८ |
| औपचारिक प्राविधिक शिक्षाको सुरुवात | वि.सं. १९९७ |
| पहिलो इन्स्पेक्टर अफ स्कुल अफिस स्थापना | वि.सं. १९९८ असोज २२ |
| पहिलो इन्स्पेक्टर अफ स्कुल | सूर्यप्रसाद उपाध्याय |
| उपत्यका बाहिरको पहिलो SLC केन्द्र | त्रिजुद्ध हाईस्कूल, वीरगंज |
| संस्कृतलाई 'मृत भाषा' भन्ने राणा प्रम | पद्म शमशेर |
| SLC मा पूरक परीक्षाको सुरुवात | वि.सं. २००३ |
| SLC मा पूरक परीक्षा बन्द | वि.सं. २०२३ |
| SLC मा पूरक परीक्षा पुनः सुरु | वि.सं. २०५४ |
| विद्यालय खोल्ने बन्देज हटाउने | पद्म शमशेर |
| विद्यालयका पिता भनेर चिनिने | पद्म शमशेर |
| आधार शिक्षक प्रशिक्षण केन्द्र स्थापना | वि.सं. २००४ जेठ १० |
| आधार शिक्षाको सुरुवात | वि.सं. २००४ असोज १६ |
| प्रथम विश्वविद्यालय योजना कमिसन गठन | वि.सं. २००५ |
| विश्वविद्यालय योजना कमिसनका अध्यक्ष | मृगेन्द्र शमशेर |
| विश्वविद्यालय योजना कमिसनका सदस्य | २५ जना |
| 'नेपाल शिक्षा' मासिक पत्रिका प्रकाशन | वि.सं. २००५ असोज १५ |
| २००७ सालमा साक्षरता प्रतिशत | २ प्रतिशत |
| २००७ सालमा महिला साक्षरता | ०.७ प्रतिशत |
| २००७ सालमा शैक्षिक संस्था संख्या | प्रा.वि. ३२१, नि.मा.वि. ११, कलेज १ |
| शिक्षा मन्त्रालयको स्थापना | वि.सं. २००७ |
| शैक्षिक विकेन्द्रीकरणका लागि ७ भागमा विभाजन | वि.सं. २०१० माघ १६ |
| नेपाल युनेस्कोको सदस्य बनेको | वि.सं. २०१० |
| घुम्ती शिक्षक तालिम कार्यक्रम सुरुवात | वि.सं. २०१३ |
| कलेज अफ एजुकेशनको स्थापना | वि.सं. २०१३ भाद्र २४ |
| नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको स्थापना | वि.सं. २०१४ |
| नेपाली भाषाले राष्ट्रभाषाको मान्यता पाएको | वि.सं. २०१५ |
| शैक्षिक प्रशासन २८ जिल्लामा विभाजन | वि.सं. २०१५ |
| सरकारी तवरबाट प्रा.वि. पाठ्यक्रम प्रकाशन | वि.सं. २०१६ वैशाख ५ |
| त्रिभुवन विश्वविद्यालयको स्थापना | वि.सं. २०१६ असार ३० |
| १४ अञ्चल र ७५ जिल्लामा शिक्षा कार्यालय | वि.सं. २०१८ |
| पासजाँच अड्डा परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयमा परिणत | वि.सं. २०१८ वैशाख |
| राष्ट्रिय पुस्तकालय सर्वसाधारणका लागि खुला | वि.सं. २०१८ |
| पहिलो शिक्षा ऐन जारी | वि.सं. २०२३ |
| निःशुल्क तथा अनिवार्य प्राथमिक शिक्षा सुरुवात | वि.सं. २०२० माघ १३ |
| नियमित शैक्षिक तथ्याङ्क संकलन सुरुवात | वि.सं. २०२१ |
| एम.एड. (M.Ed.) पढाइको सुरुवात | वि.सं. २०२२ |
| बहिरा स्कुलको स्थापना (नक्साल) | वि.सं. २०२३ जेठ २९ |
| केशर पुस्तकालय सर्वसाधारणका लागि खुला | वि.सं. २०२६ |
| राष्ट्रिय शिक्षा पद्धति योजना (नेराशिपयो) लागू | वि.सं. २०२८ कार्तिक १५ |
| शिक्षा ऐन, २०२८ जारी | वि.सं. २०२८ भाद्र २४ |
| पाठ्यक्रम विकास केन्द्रको स्थापना | वि.सं. २०२८ भाद्र ५ |
| देशभर एउटै पाठ्यक्रम लागू | वि.सं. २०२८ |
| प्राविनि र माविनि राख्ने व्यवस्था | वि.सं. २०३० |
| विशेष शिक्षा परिषदको गठन | वि.सं. २०३० |
| रेडियोबाट शिक्षक तालिम सुरु | वि.सं. २०३७ |
| ग्रामीण विकासको लागि शिक्षा परियोजना | वि.सं. २०३८ |
| राष्ट्रिय पाठ्यक्रम कार्यान्वयन योजना लागू | वि.सं. २०३८ |
| शिक्षाशास्त्र अध्ययन संस्थान संकायमा परिणत | वि.सं. २०४३ |
| महेन्द्र संस्कृत विश्वविद्यालयको स्थापना | वि.सं. २०४३ |
| प्राथमिक शिक्षा तथा व्यवसायिक तालिम ऐन पारित | वि.सं. २०४५ |
| उच्च माध्यमिक शिक्षा ऐन जारी | वि.सं. २०४६ कार्तिक १ |
| निजी क्षेत्रको पहिलो विश्वविद्यालय | काठमाडौं विश्वविद्यालय |
| काठमाडौं विश्वविद्यालय स्थापना | वि.सं. २०४८ |
| भर्ना हुँदा जन्मदर्ता अनिवार्य गर्ने निर्णय | वि.सं. २०४९ फागुन ४ |
| आधारभूत तथा प्राथमिक शिक्षा परियोजना (BPEP I) | वि.सं. २०४९ |
| विश्वविद्यालय अनुदान आयोग ऐन पारित | वि.सं. २०५० मंसिर ७ |
| अनौपचारिक शिक्षा परिषदको स्थापना | वि.सं. २०४९ |
| शैक्षिक जनशक्ति विकास केन्द्र (NCED) स्थापना | वि.सं. २०५० |
| नेपाल टेलिभिजनबाट दूर शिक्षा प्रसारण | वि.सं. २०५२ फागुन ७ |
| शिक्षाका लागि खाद्य कार्यक्रम | वि.सं. २०५२ |
| अनौपचारिक शिक्षा केन्द्रको स्थापना | वि.सं. २०५६ |
| कक्षा १ मा अंग्रेजी अनिवार्य | वि.सं. २०६० |
| विद्यार्थी भर्ना अभियानको सुरुवात | वि.सं. २०६१ |
| अनौपचारिक शिक्षा नीति जारी | वि.सं. २०६३ माघ २५ |
| प्राविधिक शिक्षा तथा सीप विकास नीति पारित | वि.सं. २०६४ |
| शैक्षिक गुणस्तर परीक्षण केन्द्र (ERO) स्थापना | वि.सं. २०६६ कार्तिक १३ |
| दिवाखाजा कार्यक्रमको सुरुवात | आ.व. २०६७/०६८ |
| दिवाखाजा कार्यक्रम सुरु गरिएका जिल्ला | ११ जिल्ला |
| साक्षर नेपाल अभियान निर्देशिका स्वीकृत | वि.सं. २०६९ माघ ४ |
| साक्षर नेपाल अभियान अवधारणापत्र स्वीकृत | वि.सं. २०६९ असोज १५ |
| विद्यालयमा ICT प्रयोग सम्बन्धी निर्देशिका | वि.सं. २०६९ |
| सक्षमतामा आधारित पाठ्यक्रम लागू | वि.सं. २०७० |
| सक्षमतामा आधारित पहिलो पाठ्यक्रम | आधारभूत शिक्षा पाठ्यक्रम २०६९ |
| निरक्षर उन्मूलन वर्ष | आ.व. २०७१/७२ |
| प्राविधिक धारतर्फ SLC मा अक्षराङ्कन पद्धति | वि.सं. २०७१ |
| राष्ट्रिय प्रारम्भिक कक्षा पढाइ कार्यक्रम (NEGRP) | वि.सं. २०७१ |
| शिक्षक सक्षमताको प्रारुप जारी | वि.सं. २०७० |
| शिक्षा ऐनको ७ औं, ८ औं र ९ औं संशोधन | २०५८/१०/२५, २०७३/०३/१५, २०७४/०७/०६ |
| शिक्षा सेवा आयोग नियमावलीको १० औं संशोधन | वि.सं. २०७६/०६/१३ |
| निःशुल्क पाठ्यपुस्तक वितरण दिवस | वि.सं. २०७३/०१/०५ |
| खुला विश्वविद्यालय ऐन जारी | वि.सं. २०७३/०३/३० |
| कक्षा ८ मा अक्षराङ्कन पद्धतिको प्रयोग | शैक्षिक सत्र २०७४ |
| राष्ट्रिय पाठ्यक्रम प्रारुप स्वीकृत | वि.सं. २०७६/०५/२० |
| पाठ्यक्रम प्रारुप स्वीकृत गर्ने निकाय | राष्ट्रिय पाठ्यक्रम विकास तथा मूल्यांकन परिषद |
| वैकल्पिक प्राथमिक विद्यालयहरूको संख्या | २७५ वटा |
| एकै वर्ष २ पटक SLC परीक्षा सञ्चालन | वि.सं. २००७ |
| जिन्सी दिएर चलाइने पाठशाला | सञ्चरी पाठशाला |
| दरबार स्कुलको हालको नाम | भानु माध्यमिक विद्यालय |
| प्राविधिक शिक्षाको खाँचो औंल्याउने प्रम | वीर शमशेर |
| "आफ्ना छोरालाई अंग्रेजी पढाऊ" भन्ने | जंगबहादुर राणा |
| काठमाडौं विश्वविद्यालयको स्थान | धुलिखेल, काभ्रे |
| नेपाली भाषाको पहिलो पाठ्यपुस्तक | अक्षरांक शिक्षा |
| निवृत्तिभरण कोष ऐन प्रमाणीकरण | वि.सं. २०७५/१२/०४ |
| नेपालको पहिलो पुस्तकालय | शास्त्रविधान गृह (वि.सं. १९४१, धनकुटा) |
| राजेश्वरी पाठशालाको स्थापना | वि.सं. १९३१ |
| रानीपोखरी पाठशालाको स्थापना | वि.सं. १९३४ |
| गंगाबाई नेपाल आएको समय | वि.सं. १९४५ |
| किताब तर्जुमा अड्डाको स्थापना | वि.सं. १९६० |
| सत्यवादी पाठशालाको स्थापना | वि.सं. १९६३ (नक्साल) |
| टेक्निकल स्कुलको स्थापना | वि.सं. १९८७ |
| जयतु संस्कृतम् आन्दोलन | वि.सं. २००४ (२००५ मा उत्कर्ष) |
| गौतम बुद्धले प्रवचन दिने भाषा | पाली |
| पहिलो शिक्षा ऐन जारी (दोहोरिएको) | वि.सं. २०१९ (प्रमाणिकरण २०२३) |
| पासजाँच अड्डा पनेकामा गाभिएको | वि.सं. २०१८ असार ३१ |
| घुम्ती शिक्षक तालिमका केन्द्रहरु | नेपालगंज, वीरगंज र धरान |
| पहिलो शिक्षा नियमावली प्रकाशन | वि.सं. २०२३ |
| त्रिविका प्रथम कुलपति र उपकुलपति | कान्तिराज्य लक्ष्मी शाह र सुवर्ण शमशेर |
| राष्ट्रिय शिक्षक शिक्षण केन्द्र स्थापना | वि.सं. २०११ भाद्र २४ |
| नेपालमा पञ्चाङ्ग छापिन सुरु भएको | वि.सं. १९४१ |
